برای ورود به صنعت بازیافت چه اقداماتی باید کرد و چه مجوزهایی نیاز است؟

برای ورود به فعالیت‌های صنعتی از جمله صنعت بازیافت در کشور، اخذ پروانه‌ی بهره‌برداری از وزارت صمت به منزله‌ی مجوز و تأیید صلاحیت متقاضی است.

برای اخذ پروانه‌ی بهره‌برداری در حوزه‌ی بازیافت (تحت کد آیسیک دو رقمی ۳۷ در سامانه‌ی بهین‌یاب و برخی دیگر از کدها در سایر شاخه‌ها) باید ابتدا به سامانه‌ی بهین‌یاب مراجعه و درخواست جواز تأسیس داد. در مراحل بعدی و طی استعلام وزارت صنعت از سازمان حفاظت محیط‌زیست در خصوص تطابق رده‌ی استقرار صنعت با محل اجرای پروژه، تایید رده‌ی استقرار و بازدید پیشرفت فیزیکی، پروانه‌ی بهره‌برداری صادر خواهد شد.

این اتحادیه در همکاری با اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی تهران و ایران، در سالیان اخیر تلاش کرده که ورود به کلیه‌ی حوزه‌های صنعت را ساده‌سازی نماید و فرآیند بررسی تطابق رده‌ی استقرار را با اخذ بیمه‌ی مسئولیت حرفه‌ای جایگزین نماید که البته این پروژه، پروژه‌ای زمان‌بر است و نیاز به همکاری دستگاه‌های مختلف حاکمیتی، تدوین مقررات فنی و اجرا به صورت پایلوت در یکی از اقلیم‌های کشور دارد.

آیا اتحادیه جواز کسب صادر می‌کند؟

صدور جواز کسب مربوط به تشکل‌های صنفی زیرمجموعه‌ی اتاق اصناف است.

این اتحادیه به عنوان تشکل اقتصادی زیرمجموعه اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران نه‌تنها اختیار صدور جواز کسب ندارد، بلکه بر این باور است که صنعت بازیافت ماهیت صنفی ندارد و عدم وجود تعریف حد مشخص برای کارگاه و کارخانه و عدم یکپارچگی میان فرآیند صدور مجوزهای واحدهای کارگاهی (صنفی) و واحدهای کارخانه‌ای (صنعتی) امری مخرب برای فضای کسب‌وکار کشور است.

برای ورود به فعالیت‌های نوآورانه در حوزه‌ی جمع‌آوری ضایعات تفکیک‌شده از درب منازل چه اقداماتی باید کرد و چه مجوزهایی نیاز است؟

این فعالیت اقتصادی به عنوان فعالیتی نو در کشور، هنوز فاقد فرآیند مشخص برای شروع کسب‌وکار است و اتحادیه بر روی ساماندهی این حوزه با همکاری سایر نهادها مشغول کار است.

قدر مسلم آنکه مشخصا هیچ‌کجای قوانین کشور به شهرداری‌ها به عنوان یکی از مجریان این حوزه، اختیاری برای صدور مجوز یا محدودسازی بازار متقاضیان نداده و هرگونه کارشکنی در این حوزه از سوی این دستگاه مطلقا غیرقابل‌پذیرش و قابل پیگرد قانون است.

اتحادیه صنایع بازیافت چیست و از چه اجزایی تشکیل شده‌است؟

اتحادیه صنایع بازیافت ایران، تنها تشکل اقتصادی تخصصی این حوزه و یکی از تشکل‌های اقتصادی اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران است که شامل بیش از ۲۰۰ شرکت فعال بخش خصوصی در حوزه‌های مختلف صنعت و خدمات مدیریت پسماند کشور است.

معرفی اتحادیه، کارگروه‌ها، شاخه‌های فعالیت، زمینه‌های همکاری‌های مشترک، اساسنامه، هیئت‌مدیره و… در ستون درباره‌ی ما قابل دسترسی و مطالعه است.

چگونه می‌توان عضو اتحادیه شد؟

راهنمای عضویت در اتحادیه در ستون خدمات، شاخه‌ی عضویت قابل دسترسی و مطالعه است.

عضویت در اتحادیه چه مزایایی دارد؟

اتحادیه صنایع بازیافت ایران با ماموریت ایجاد انسجام، گسترش همکاری و یکپارچگی و امکان گفتگو و رایزنی با نهاد حاکمیت و سایر بخش‌های ذینفع، در راستای حقوق و منافع اعضا و سیاست‌های کلان کشور و همچنین توسعه فعالیت‌های حوزه بازیافت ایران تشکیل گردیده‌است.

رویکرد اتحادیه به عنوان صدای اعضاء، «عادلانه، موثر، کارآمد و در مسیر توسعه‌ی پایدار» است و بر همین اساس اهداف راهبردی اتحادیه عبارت است از:

  • توسعه و بهبود محیط کسب و کار صنعت بازیافت ایران؛
  • دفاع از حقوق و حمایت از منافع اعضا؛
  • حفظ و ارتقاء اعتبار و حیثیت حرفه‌ای صنعت بازیافت ایران؛
  • ارائه خدمات جذاب به اعضا و سایر ذینفعان؛
  • تولید، جمع‌آوری، انتقال و انتشار دانش و فن‌آوری در حوزه صنعت بازیافت؛
  • طراحی، راه‌اندازی و مدیریت بانک‌های اﻃﻼﻋﺎتی صنعت بازیافت؛
  • افزایش مشارکت اثربخش بخش خصوصی در فرایندهای تصمیم‌سازی و سیاست‌گذاری؛
  • ایجاد نهاد تنظیم‌کننده (Regulatory) در صنعت بازیافت ایران؛
  • توسعه ارتباطات بین‌المللی صنعت بازیافت ایران؛
  • ارتقاء، پشتیبانی و حمایت از دسترسی به بازارهای بین‌المللی و داخلی جدید؛
  • ارﺗﻘﺎء ﮐﯿﻔﯽ صنعت بازیافت با رویکرد رشد بازیافت پاک؛
  • ارﺗﻘﺎء کمی و افزایش ظرفیت صنعت بازیافت با رویکرد به حداقل‌رساندن آسیب حیات بشر بر محیط زیست؛
  • حمایت از صنایع بازیافت‌کننده در راستای بازیابی بخشهای تخریب‌شده محیط زیست.

عملکرد و دستاوردهای اتحادیه در حوزه‌ی مدیریت پسماند تاکنون چه مواردی بوده‌است؟

دستاوردهای کلان اتحادیه در سالیان اخیر عبارت بوده از:

  • بهینه‌سازی و تجدید ساختار تشکل صنعت بازیافت کشور و تلاش برای ساماندهی و ارتقاء جایگاه صنعت بازیافت در اقتصاد ملی
  • تصویب قانون کمک به ساماندهی پسماندها و معافیت زنجیره‌ی مدیریت پسماند از مالیات مستقیم
  • طرح ایجاد نهاد تنظیم‌گر بازار اقلام ضایعاتی و پسماندها و سامانه‌ی جامع مبادلات پسماند در شواری رقابت
  • تشکیل کمیسیون توسعه پایدار، محیط‌زیست و آب در ترکیب اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران
  • نمایندگی از صنعت بازیافت ایران در مجامع و کمیته‌های کارشناسی داخلی و نهادها و سازمان‌های بین‌المللی اقتصاد چرخشی
  • توسعه و بهبود محیط کسب و کار مدیریت پسماند و بازیافت و ارتقاء کمی و کیفی دانش مدیریت پسماند در کشور

همچنین عملکرد سالیانه و سایر دستاوردهای اتحادیه در حوزه‌های مختلف، در گزارش‌های مجامع سالیانه اتحادیه منتشر و بر روی همین سایت در قسمت مدارک به صورت مشروح قابل دسترسی و مطالعه است.

اتحادیه برای فرهنگسازی در حوزه‌ی مدیریت پسماند چه کارهایی کرده‌است؟

این اتحادیه بر این باور است که مهم‌ترین راهکار حل ابرچالش پسماند در ایران، بر خلاف کلیشه‌های رایج، اصلا و ابدا فرهنگسازی نیست؛ بلکه بهبود فضای کسب‌وکار از طریق ایجاد بازاری متشکل تحت نظارت نهاد تنظیم‌گر فرادولتی است.

دلیل این امر نیز این است که ابزارهای جلب مشارکت و همکاری نقش‌آفرینان یک سیستم در یک مسئله در هر سطحی (مثلا خانواده، شرکت، تیم، جامعه و…)، بر پایه‌ی نوع و جنس ادراک اجزای مختلف آن سیستم از مسئله، به طور کلی از پایین به بالا عبارتند از ترساندن از تنبیه و جریمه (گفتمان سلبی)، تحریک حس منفعت‌طلبی اقتصادی (گفتمان انگیزشی یا برد-برد) و تبدیل هدف سیستم به ارزش اخلاقی و فرهنگی (گفتمان ایجابی).

اتحادیه برای ایجاد زیرساخت‌های حمایتی برای صنایع بازیافت چه کارهایی کرده‌است؟

مهم‌ترین گام اتحادیه برای ایجاد زیرساخت‌های حمایتی مشابه با کشورهای توسعه‌یافته‌ و تجربیات موفق جهانی، کلید زدن طرح اصلاح قانون مدیریت پسماند در همکاری با سازمان حفاظت محیط‌زیست در سال ۱۳۹۴ بود که این امر در نهایت منجر به طرح لایحه‌ی کمکی ۶ ماده‌ای به نام لایحه‌ی کمک به ساماندهی پسماندهای عادی با مشارکت بخش غیردولتی گردید.

ماده‌ی ۵ این لایحه عبارت بوده از «معافیت کل زنجیره‌ی مدیریت پسماند از جمله صنایع بازیافت از مالیات مستقیم».

ماده‌ی ۶ این لایحه در نسخه‌ی پیشنهادی دولت نیز عبارت بود از «بازیافت کالا توسط تولید‌کننده‌ی اولیه یا پرداخت هزینه‌ی بازیافت کالا در ابتدای زنجیره به صندوق ملی محیط‌زیست، و اختصاص آن به بازیافت‌کننده». اما متأسفانه در بررسی لایحه در مجلس، ماهیت ماده‌ی ۶ به «بازیافت کالا توسط تولید‌کننده‌ی اولیه یا پرداخت هزینه‌ی بازیافت کالا در ابتدای زنجیره، و اختصاص آن به به سازمان شهرداری‌ها و دهیاری‌های وزارت کشور» تغییر یافت.

لایحه‌ی یادشده، در سال ۱۳۹۸ در مجلس به تصویب رسید و در قالب «قانون کمک به ساماندهی پسماندهای عادی با مشارکت بخش غیردولتی» در اردیبهشت‌ماه سال ۱۳۹۹ توسط رئیس‌ محترم جمهور ابلاغ گردید و اکنون صنایع بازیافت کشور از مالیات مستقیم معاف هستند.

اتحادیه برای حل مشکل تأمین مواد اولیه در صنایع بازیافت چه کارهایی کرده‌است؟

تأمین مواد اولیه، ابرچالش صنعت بازیافت در تمامی حوزه‌ها در ایران است، چراکه تأمین مواد اولیه در این صنعت، اساسا بازار متشکلی ندارد که صنعت‌گران در آن، طرف تقاضا باشند؛ چه رسد به اصول رقابت، شفافیت معاملات، قابل رصد بودن جریان‌های مالی و…

طرف عرضه (تأمین‌کنندگان ضایعات و پسماندهای قابل بازیافت) در این بازار غیرمتشکل که به جرأت می‌توان گفت در آن قوانین جنگل حاکم است، هر ابزاری برای اخلال در رقابت را در اختیار دارد؛ از انحصار در قیمت‌گذاری تا رفتار برده‌دارانه با کارگران مهاجر، از احتکار تا دامپینگ، از معامله نقدی بدون فاکتور درب کارخانه تا قاچاق! صنعت‌گر نیز ناچار است برای ادامه‌ی حیات، یا به هر بازی‌ای که تأمین‌کننده طراحی می‌کند تن دهد یا واحد تولیدی خود را تعطیل نماید.

در چنین بازار غیرشفاف و فسادآلودی، سقوط ارزش پول ملی در سال ۱۳۹۷ باعث شد که تأمین‌کنندگان با فرصت‌طلبی به سوی صادرات انواع ضایعات و پسماندهای ارزشمند قابل بازیافت هجوم برده و قیمت فروش به صنایع را با بهانه‌ی عدم‌النفع، دفعتا تا سه برابر افزایش دهند.  واکنش اتحادیه در تعامل با وزارت صمت به این افزایش قیمت ناگهانی نیز پیشنهاد ممنوعیت صادرات ضایعات از جمله ضایعات لاستیکی، ضایعات پلاستیکی، ضایعات کاغذی، ضایعات فلزی و… با اولویت بخشی به تأمین نیاز داخل (راهکار کوتاه‌مدت) بود که این امر موجب تعادل نسبی بازار و در عین حال شروع احتکار ضایعات و قاچاق از مرزها شد.

راهکار پایدار و بلندمدتی هم که از ابتدا به دستگاه‌های مختلف حاکمیت پیشنهاد گردید، عبارت بود از ایجاد بازاری واحد و متشکل تحت نظارت مرجعی فرادولتی برای مبادلات ضایعات و پسماندهای قابل بازیافت که این امر پس از گذشت بیش از ۴ سال از تلاش‌های این اتحادیه همچنان در هزارتوی بروکراتیک حاکمیت مورد چالش است.

به باور اتحادیه راهکار حل مشکل تأمین مواد اولیه، دشواری‌های اثبات اصالت معاملات به سازمان امور مالیاتی و پرداخت مالیات بر ارزش افزوده به جای تأمین‌کننده؛ صرفا و تنها ایجاد بازاری واحد و متشکل تحت نظارت نهاد تنظیم‌گر یا رگولاتور (با حضور نمایندگان دستگاه اجرایی، دستگاه قضا و بخش خصوصی) خواهد بود. چرا که تنها از چنین ابزار فرابخشی می‌توان برای شفاف نمودن مناسبات حاکم بر بازار از ابتدای زنجیره، نظارت سیستماتیک بر گردش‌های مالی، انحصارزدایی و اصلاح رویه‌های ضدرقابتی در جهت هدایت فعالان به قانون‌محوری بهره برد و کاستی ابزارهای بخشی کنونی را رفع کرد.

اتحادیه برای حل مشکل Gatefee و اقتصادی نمودن فرآیندهای مدیریت پسماندهای غیرارزشمند (مانند ساخت و بهره‌برداری لندفیل، تولید کامپوست، هضم بی‌هوازی، تبدیل پسماند به انرژی و...) چه کارهایی کرده‌است؟

به باور اتحادیه، اقتصادی نمودن فرآیندهای انتهای زنجیره‌ی مدیریت پسماند، از اصلاح ابتدای زنجیره با مشارکت دادن شهروندان در تفکیک از مبدأ با اهرم‌های انگیزش اقتصادی آغاز می‌گردد. به این دلیل که فرآیندهای انتهای خطی مانند هضم یا تولید کامپوست به شدت به تفکیک پسماند حساس هستند و بدون وجود مکانیزم تفکیک، عملا این فرآیندها از نظر فنی و اقتصادی شکست خواهند خورد.

بر همین اساس، اتحادیه اولین اولویت خود را حمایت از استارت‌آپ‌ها و فعالیت‌های نوین جمع‌آوری پسماند تفکیک‌شده از مبدأ قرار داده و باور دارد با مشارکت شهروندی در ابتدای این زنجیره، مشکلات انتهایی نیز به مانند یک دومینو حل خواهند شد.

از طرف دیگر با توجه به توجیه‌ناپذیر بودن نرخ Gatefee در کشور، پیشنهاد اتحادیه به وزارت کشور، اصلاح فرمت قراردادهای سایت‌های مدیریت پسماند غیرارزشمند بوده‌است. این پیشنهاد شامل دو سرفصل است که عبارتند از:

  • جداسازی عملیات ساخت سایت از عملیات بهره‌برداری سایت
  • تأمین Gatefee از روش تهاتر با زمین، ملک و سایر دارایی‌های دولتی به جای دارایی نقدی (به مانند روش وزارت‌های راه و شهرسازی یا نفت در قراردادهای عمرانی. گفتنی است راه‌اندازی مجدد پروژه‌ی اتوبان تهران و شمال و پیشرفت قابل ملاحظه‌ی آن طی مدت ۲ سال، صرفا از همین اصلاح قراردادها ممکن گردید)

شایان ذکر است فعال شدن استارت‌آپ‌های جمع‌آوری ضایعات تفکیک‌شده از درب منازل، موجب کاهش تواتر ناوگان جمع‌آوری پسماند شهرداری (حداقل تا نصف) گردیده و این امر به دنبال خود کاهش هزینه‌های مدیریت شهری و آزاد شدن منابع برای افزایش رقم Gatefee را به دنبال خواهد داشت.

آیا اتحادیه به دنبال کاهش درآمدهای شهرداری‌ها از محل پسماند است؟

به باور اتحادیه، محل درآمد نهادهای حاکمیتی صرفا و تنها باید از اخذ مالیات از شهروندان در مقابل ارائه‌ی خدمات باشد. هرگونه منبعی جز این، باعث عدم شفافیت، عدم پاسخگویی و رشد زمینه‌های قانون‌گریزی می‌گردد.

خطرناک‌ترین عامل برای رشد فساد در حاکمیت، ورود نهادهای حاکمیتی به فعالیت اقتصادی در بازار است که با توجه به رانت اطلاعاتی، اختیارات حاکمیتی و کسب درآمد هم از محل مالیات و هم کسب‌وکار؛ این امر موجب تصدی‌گری و اجرای همزمان، اخلال در رقابت، ورشکستگی و خروج کلیه‌ی فعالان بخش خصوصی در بازار و قبضه‌شدن همه‌چیز در اختیار حاکمیت خواهد گردید.

ایده‌ی کسب درآمد از پسماندفروشی و به مزایده گذاشتن پیمانکاری محله‌های شهری ریل‌گذاری اشتباهی بوده که به مرور باعث چسبندگی شهرداری به این مسیر شده و با اعتیاد شهرداری به کسب و افزایش درآمد از این راه به صورت سالیانه، راه هرگونه اصلاح بنیادین در حوزه را بسته است و همپای این اعتیاد، جریان غیررسمی مافیای پسماند نیز روز به روز بیشتر رشد کرده و با مناسبات غیرانسانی خود، منظره‌ای بدوی به شهر داده‌است.

آنچه این اتحادیه باور دارد این است که گسترش استارت‌آپ‌های جمع‌آوری ضایعات تفکیک‌شده از درب منازل، ضایعات ارزشمند را از سطل‌های روباز خیابان خارج کرده و در جریانی شفاف و قابل ردگیری به دست صنایع بازیافت خواهد رساند.

نتیجه اول این امر این است که مافیای پسماند یا خودبه‌خود به شفافیت و قانون‌مداری و فعالیت رسمی روی خواهد آورد، یا با خالی شدن سطل‌ها از ضایعات ارزشمند، جریان مالی آن به صفر رسیده و از جامعه خارج می‌شود.

نتیجه دوم این امر این است که درآمد شهرداری نیز به جای اعتیاد به پسماندفروشی، از محل بخشی از ۹٪ مالیات بر ارزش افزوده‌ای تأمین خواهد شد که بر معاملات شفاف و قابل ردگیری فعالان رسمی این حوزه اعمال می‌شود.

نتیجه سوم نیز این است که با کاهش حجم پسماند در سطل‌های خیابان‌های شهر، تواتر ناوگان جمع‌آوری کاهش یافته و هزینه‌های جمع‌آوری پسماند که اکنون ۹۰٪ هزینه کل مدیریت پسماند است حداقل تا نصف کاهش می‌یابد و منابع را برای هزینه روی Gatefee و راهکارهای مدیریت اصولی در انتهای خط آزاد می‌کند.

اتحادیه برای استارت‌آپ‌های جمع‌آوری ضایعات تفکیک‌شده چه کارهایی کرده‌است؟

با توجه به اینکه باور اتحادیه بر این پایه استوار است که شاه‌کلید حل مشکل پسماند کشور، گسترش فعالیت استا‌رت‌آپ‌های جمع‌آوری ضایعات تفکیک‌شده است و با وجود اینکه از میان استارت‌آپ‌های موجود تنها یک استارت‌آپ عضو اتحادیه بوده، تلاش و رویکرد اتحادیه همواره بر حمایت از این استارت‌آپ‌ها در کلیه‌ی مجامع حاکمیتی و بخش خصوصی بوده‌است.

همچنین در راستای نهادسازی در این حوزه، این اتحادیه در همکاری با معاونت علمی و فناوری ریاست‌جمهوری اخیرا کانون هماهنگی دانش، صنعت و بازار مدیریت پسماند و بازیافت را تشکیل داده که این کانون با کمک آن معاونت محترم، تبدیل به صدای استارت‌آپ‌ها و نقطه‌ی وصل فعالان صنعت به فعالان نوآور گردد.

برای فروش ضایعات انبوه خود به کارخانه‌ها با چه کسی باید تماس گرفت؟

برای فروش ضایعات انبوه خود به کارخانه‌ها تا پیش از راه‌اندازی سامانه‌ی ملی مبادلات، لطفا شرحی از ماهیت کالا، تناژ، محل، قیمت و اطلاعات تماس خود را به صورت مکتوب برای اتحادیه ارسال فرموده، موارد بلافاصله به کارگروه مربوطه ارجاع می‌گردد و در صورت تمایل شرکت‌های عضو با شما تماس حاصل خواهند نمود.

برای فروش ضایعات خانگی تفکیک‌شده با چه کسی باید تماس گرفت؟

این حوزه به دلیل ماهیت نوپای خود هنوز انسجام ساختاری لازم را نیافته و اتحادیه به عنوان یکی ماموریت‌های خود به دنبال ایجاد محیط کسب‌وکار، حمایت و شتابدهی به استارت‌آپ‌های فعال این حوزه است.

در مقطع زمانی فعلی، در چند منطقه از شهر تهران و برخی دیگر از مراکز استان، اپلیکیشن‌هایی در این حوزه فعال هستند، اما این امر هنوز شمول کشوری نیافته‌است.

آیا اتحادیه، سازمان مدیریت پسماند شهرداری است؟ برای خدمات مربوط به شهرداری با چه کسی باید تماس گرفت؟

اتحادیه ماهیتا هیچ ارتباطی به شهرداری ندارد و برای خدمات مربوط به شهرداری، باید با شماره‌ی ۱۳۷ تماس حاصل نمود.

نوشتن را شروع کنید و اینتر را بزنید